تاب آوری!

تاب‌آوری چیست؟

تاب‌آوری ویژگی‌ای است که در همه‌ی ما وجود دارد. اما قدرت این ویژگی بین افراد مختلف، متفاوت است. تاب‌آوری به ما کمک می‌کند تا با شرایط سخت مانند باختن در یک مسابقه فوتبال، دریافت نمره پایین یا کنار آمدن با بیماری خود یا یکی از اعضای خانواده مقابله کنیم. روان‌شناسان تاب‌آوری را به عنوان "بازگشت به حالت عادی" پس از یک شکست توصیف می‌کنند. به عبارت دیگر، وقتی با شرایط چالش‌برانگیز مواجه می‌شویم، تاب‌آوری به ما کمک می‌کند که به طور موفقیت‌آمیزی با شرایط سازگار شویم و سریع‌تر به حالت عادی بازگردیم.

تاب‌آوری از کجا می‌آید؟

تاب‌آوری از آنچه که فکر می‌کنیم، احساس می‌کنیم، انجام می‌دهیم و همچنین از افرادی که در اطراف ما هستند، شکل می‌گیرد. به همین دلیل است که این ویژگی در طول زندگی ما تغییر می‌کند. پیش از این گفتیم که می‌توانیم تاب‌آوری خود را با ایجاد روابط حمایتی و الگوبرداری از رفتارهای افراد موفق افزایش دهیم. اما چگونه؟!

چگونه از خودمان مراقبت کنیم؟

تاب‌آوری به معنای مراقبت از سلامت جسمی و عاطفی ما است. استراحت کافی، خوردن غذاهای سالم، ورزش کردن و انجام فعالیت‌های لذت‌بخش می‌تواند به ما کمک کند تا بعد از یک شکست احساس بهتری داشته باشیم و برای مواجهه با چالش‌های آینده آماده‌تر باشیم.

تفکر مثبت

افراد تاب‌آور، معمولا به زندگی خوشبین هستند. آن‌ها بر اتفاق‌های خوب تمرکز می‌کنند. حت زمانی که شرایط مطاابق میلشان پیش نمی‌رود، آن‌ها به توانمندی خودشان ایمان دارند. افراد تاب‌آور می‌دانند که شکست‌ها موقتی هستند و ما بالاخره می‌توانیم بر شکست‌هایمان غلبه کنیم. تفکر مثبت هم‌چنین کمک می‌کند تا مسائل را با آرامش بیشتری حل کنیم.

پذیرش احساسات

وقتی چیز مهمی را از دست می‌دهیم، نمره بدی می‌گیریم، بیمار می‌شویم یا یکی از عزیزانمان دچار مشکل می‌شود؛ احساس غم، اضطراب یا عصبانیت می‌کنیم. این احساسات ناخوشایند هستند، اما "بد" نیستند. ما نباید آن‌ها را انکار کنیم یا وانمود کنیم که وجود ندارند. بلکه می‌توانیم این احساسات را به اقداماتی برای تغییر شرایط تبدیل کنیم.

یادگیری از اشتباهات

اشتباهات اتفاق می‌افتند و همه ما گاهی شکست می‌خوریم. افراد تاب‌آور اشتباهات و شکست‌ها را فرصتی برای یادگیری می‌بینند. آن‌ها تلاش می‌کنند بفهمند چه اشتباهی رخ داده و چگونه دفعه‌ی بعد بهتر عمل کنند. آن‌ها از تجربیاتشان یاد می‌گیرند و به خاطر آن‌ها قوی‌تر می‌شوند.

روابط مثبت و حمایتی

داشتن دوستان، خانواده و افرادی که به ما اهمیت می‌دهند و می‌توانیم با آن‌ها صحبت کنیم، می‌تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند. وقتی با چالش‌ها مواجه می‌شویم، این افراد می‌توانند به ما انگیزه بدهند و از ما حمایت کنند.

حل تعارضات

یادگیری حل تعارضات به صورت صلح‌آمیز و محترمانه می‌تواند تاب‌آوری را افزایش دهد. بسیاری از تعارضات به دلیل عدم درک یکدیگر رخ می‌دهند. اینکه نزدیکانمان نظر متفاوتی با ما داشته باشند؛ یک مسئله‌ی کاملا طبیعی است. باید تلاش کنیم یکدیگر را با وجود تفاوت‌هایی که داریم؛ درک کنیم و بپذیریم. اگر زمان بگذاریم و آنچه را که می‌خواهیم توضیح دهیم و به دیگران فرصت دهیم تا توضیح دهند، می‌توانیم تعارضات بینمان را راحت‌تر حل کنیم.

چگونه تاب‌آوری بر عملکرد تحصیلی تأثیر می‌گذارد؟

در یک مطالعه علمی، محققان تاب‌آوری را در گروهی از کودکان بررسی کردند که همه با چالش مشابهی روبرو بودند: همه آن‌ها با مشکلات خواندن دست و پنجه نرم می‌کردند. مشکل در خواندن می‌تواند مدرسه را برای کودک ناامیدکننده کند و اعتماد به نفس او را تحت تأثیر قرار دهد. در این مطالعه، برای اندازه‌گیری تاب‌آوری کودکان از یک پرسش‌نامه استفاده شد. طبق این پرسش‌نامه معلمان برای هر کودک نمره‌ای در نظر می‌گرفتند. این نمره نشان می‌داد از نظر یک معلم او چقدر خوب توانسته بعد از بیماری، آسیب یا مواجهه با چالش‌های دیگر به حالت عادی بازگردد. این مطالعه نشان داد که کودکان با تاب‌آوری بیشتر، اضطراب و افسردگی کمتری داشتند، عملکرد تحصیلی بهتری نشان دادند و کیفیت زندگی آن‌ها بالاتر بود. جالب اینجاست که محققان متوجه شدند تاب‌آوری کلی کودکان در طول زمان افزایش یافته است. این یعنی تاب‌آوری یک ویژگی ثابت نیست؛ بلکه تاب‌آوری ما می‌تواند در طول زمان رشد کند و بهتر شود، به‌ویژه اگر روی بهبود آن کار کنیم. به طور ساده، تاب‌آوری مانند یک عضله است که وقتی آن را تمرین می‌کنیم، قوی‌تر می‌شود. بنابراین، هر چه بیشتر تمرین کنیم تا مثبت بمانیم، از اشتباهات خود یاد بگیریم و وقتی نیاز داریم از دیگران حمایت بگیریم، تاب‌آوری بیشتری پیدا می‌کنیم.

چگونه تاب‌آوری بر سلامت و رفاه تأثیر می‌گذارد؟

زمانی که با چالش‌ها روبرو می‌شویم، اغلب احساس استرس می‌کنیم. برای مقابله با استرس، بدن هورمون‌های استرس مانند هورمون کورتیزول تولید می‌کند. این هورمون‌ها مواد شیمیایی طبیعی هستند که بدن ما تولید می‌کند. سپس آن‌ها از طریق خون منتقل می‌شوند تا همه‌ی اندام‌های بدن با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. هورمون‌های استرس بسیار مهم هستند و به ما کمک می‌کنند تا با چالش‌ها روبرو شویم. اما این هورمون‌ها همچنین سیستم ایمنی بدن را ضعیف می‌کنند. سیستم ایمنی بدن مکانیسم دفاعی طبیعی بدن است که برای مبارزه با بیماری‌ها عمل می‌کند. این سیستم شامل پوست، اندام‌ها و بافت‌های مختلف و گلبول‌های سفید است. بنابراین، هرچه استرس بیشتری داشته باشیم، هورمون‌های استرس بیشتری در بدن تولید می‌شود و سیستم ایمنی ما ضعیف‌تر می‌شود. این می‌تواند باعث شود که بیشتر بیمار شویم و یکی از دلایل مهمی است که باید یاد بگیریم چگونه با استرس مقابله کنیم و تاب‌آوری خود را افزایش دهیم.

تاب‌آوری در عمل: آماده شدن برای چالش‌های زندگی

به پیمان و پرهام فکر کنید. شما فکر می‌کنید کدام یک بیشتر در معرض بیماری است؟ پیمان! چون او به مدت چند هفته با باخت در بازی فوتبال تحت استرس قرار گرفت. بنابراین، بدن او هورمون‌های استرس بیشتری تولید می‌کرد که می‌توانند سیستم ایمنی‌اش را ضعیف کرده و احتمال بیماری را افزایش دهند. تاب‌آوری ممکن است موضوع پیچیده‌ای باشد که درک آن دشوار است و حتی سخت‌تر از آن است که در زندگی واقعی به کار گرفته شود. اما مهم است که به یاد داشته باشیم تاب‌آوری همه یا هیچ نیست و در طول زمان تغییر می‌کند. در زندگی، شما با چالش‌هایی روبرو خواهید شد که بعضی از آن‌ها را می‌توانید به راحتی پشت سر بگذارید. در حالی که دیگران برای مواجهه با همین چالش‌ها نیاز به تلاش بیشتری دارند. برای قوی‌تر شدن، لازم است عواملی را پیدا کنیم که بعضی مشکلات را برای ما سخت‌تر و بعضی دیگر را برای ما ساده‌تر می‌کند. رشد کردن پر از موقعیت‌های دشوار است و تمرین نحوه غلبه بر آن‌ها می‌تواند یکی از سخت‌ترین اما مفیدترین کارهایی باشد که برای خودتان انجام می‌دهید.

منبع: https://kids.frontiersin.org/articles/10.3389/frym.2024.1279405